BVF dən ölkələrə qarşı ədalətsiz açıqlama -Azərbaycan sonuncu sıralarda

Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) ayrı-ayrı ölkələrdə pandemiyanın əhaliyə təsirlərinin azaltmaq üçün hökumətlərin dəstək hədəfli proqramlara xərclədiyi vəsait həcminin müqayisəsini aparıb. Hesabatda səhiyyə və səhiyyədənkənar sektorlarda hökumətlərin gerçəkləşdirdiyi toplam birbaşa dəstək, vergi güzəştləri və vaz keçilən gəlirlər ümumi daxili məhsulda payı baxımından müqayisə edilib. Bu göstəriciyə görə, hesabatda ölkələr beş qrupa bölünür. Pandemiya dövründə “ən səxavətli” ölkələr qrupu ümumi daxili məhsulun 10 faizindən daha çoxunu dəstək tədbirlərinə xərcləyən ölkələrdir. Digər üç qrupa dəstək tədbirlərinə ÜDM-in 7.5-10, 5-7.5 və 2.5-5 faizini xərcləyən ölkələr daxildir. Sonuncu qrupa isə vətəndaşlarına ÜDM-ə nisbətdə ən az vəsait sərf edən ölkələr daxil edilib. Həmin ölkələrdə dəstək tədbirlərinə sərf edilən vəsait ÜDM-in 2.5 faizindən də aşağıdır. Beynəlxalq Valyuta Fondunun araşdırmasından məlum olur ki, Azərbaycan da sonuncu qrupa daxildir. BVF-in qiymətləndirməsinə görə, Azərbaycanda dəstək paketlərinə sərf edilən vəsait ÜDM-in 2.1 faizi qədərdir. Hesabat ötən ilin yanvarından bu ilin aprelinədək olan müddəti əhatə edib. Pandemiya dövründə ÜDM-ə nisbətdə ən az pul xərcləyən ölkələr qrupuna Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə, Meksika, Səudiyyə Ərəbistanı, Albaniya, Əlcəzair, Ermənistan, Belarus, Beliz, Botsvana, Bruney, Rumıniya və Qətər daxildir. Bu baxımdan dünya üzrə orta göstərici 9.2 faizdir. Hesabat bütövlükdə 200-ə yaxın ölkəni əhatə edir. Pandemiya dövründə dəstək tədbirlərinə ÜDM-ə nəzərən ən çox vəsait xərcləyən ölkələr qrupuna isə, Çinin Makao Xüsusi İnzibati Regionu nəzərə alınmasa, ABŞ başçılıq edir. Dünyada ən böyük ÜDM-ə sahib ölkə də elə Birləşmiş Ştatlardır. Ötən il ABŞ-da ÜDM-in həcmi təxminən 21 trilyon dollar olub və bu məbləğin dörddə biri dəstək proqramlarına xərclənib. ABŞ-la yanaşı, Birləşmiş Krallıq, Yaponiya, Avstriya, Yunanıstan, Honkonq, Yeni Zelandiya, Sinqapur, İsrail, Almaniya, Kanada və Avstraliya da dəstək tədbirlərinə ÜDM-in 10 faizindən çoxunu xərcləyərək əhalisinə ən çox maddi dəstək verən ölkələr arasında yer alıb.Dünya göstəricilərində ÜDM ‘nin həcmindəki payına görə ABŞ,Çin,Yaponiya,Almaniya ilk onluqda yer almaqdadır.Dünyanın İnkişaf etmiş ölkələri(İÉÖ) İnkişaf etməkdə olan ölkələrə (İEOÖ)-ə nisbətən pandemiya dövründə daha çox vəsait xərclədi.Beynəlxalq Valyuta fondunun açıqlaması çox aspektlidir .Ölkələrin pandemiya dövründəki xərclədiyi məbləğ ÜDM ilə müqayisə olunursa təbii ki İEÖ ‘də bu pay daha çox görsənəcək .Azərbaycanın bu siyahıda 2,1 faiz nəticə göstərməsi o demək deyil ki pandemiya ilə mübarizə də az məbləğ xərclənib.Qeyd edim ki ümumi xərclənən məbləğin ÜDM payı nəzərdə tutulub.İEÖ’ nin təbii ki payı ÜDM İEOÖ dən çoxdur.Bu tip ölkələr əsasən idxaldan asılı ölkələrdir.Bu il yanvar-mart aylarında Azərbaycan xarici ölkələrlə 6 mlrd 668,3 mln ABŞ dolları dəyərində ticarət əməliyyatı aparıb.Məlumat üçün qeyd edim ki,ötən il ölkədə 72432,2 milyon manatlıq və ya əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,3 faiz az ümumi daxili məhsul istehsal olunub.